بوى رجعت نمود و نوبت او را در خانه عايشه ميبود و اين آيه در قصهء وى نازل شد * ( وَأُحْضِرَتِ الأَنْفُسُ الشُّحَّ ) * و حاضر گردانيده شده‌اند نفسها ببخل يعنى شح را نزد آن حاضر گردانيده‌اند بر وجهى كه منفك از آن نيست چه طبيعة انسانيهء مقتضى شح است و لهذا هر يك از زوجين در مسامحت و مروت بخل ميورزند و نزد بعضى مراد به آن نفس زنانند كه بخيلى مينمايند بر ايثار نوبت خويش بر غير خود و اصح آنست كه مراد به آن مرد و زنست چه مرد شحيح است بانفاق و كسوه و قسمت و غير آن بزنى كه او را نخواهد و زن شحيح است بر آنكه حق خود را از نفقة و كسوه و قسمت و مانند آن بزن ديگر بخشد اين هر دو جمله فعليه‌اند و محلى از اعراب ندارند و لهذا ثانيه مجانس اولى نيست و غرض از ايراد اولى ترغيب است در مصالحه زوجين و از ثانيه تمهيد عذر در مماكسة يعنى اگر زوجين با يكديگر مماكسه و مضايقه كنند معذوراند پس بايد كه بعد از مصالحه حقد يكديگر را از خاطر خود قلع كنند كه آن از نتايج طبيعت است و خود را از آن باز داشتن در نهايت عسرت است * ( وَإِنْ تُحْسِنُوا ) * و اگر نيكويى ورزيد در زندگانى اى مكلفان * ( وَتَتَّقُوا ) * و بپرهيزيد از نشوز و اعراض و نقص حق و غير آن از امور منهيه * ( فَإِنَّ اللَّه كانَ ) * پس بدرستى كه خدا هست * ( بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً ) * به آنچه ميكنيد از احسان و خصومت دانا و بينا پس مجازى شما خواهد بود بر آن اقامت عالميت او باعمال ايشان در مقام اثابت ايشان بر آن اعمال كه بحسب حقيقت جواب شرط است از قبيل اقامهء سبب است در مقام مسبب و در آيه دلالت است بر آنكه جايز است صلح واقع شود به ترك قسمة و عوض صلح منفعت باشد و چون ذكر نشوز و صلح بين الزوجين فرمود در عقب آن بيان مىكند كه ايشان مكلف نيستند بر چيزى كه فوق استطاعة ايشان باشد بقوله * ( وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا ) * و هرگز نتوانيد اى كسانى كه زياده بر يك زن داريد * ( أَنْ تَعْدِلُوا ) * آنكه عدل ورزيد و راستى و سويه نگاه داريد * ( بَيْنَ النِّساءِ ) * ميان زنان براى آنكه عدل حقيقى آنست كه البته ميل واقع نشود و ميلان قلب نسبت بزوجات مساوى باشد و به هيچ وجه ميل طبيعة بيكى بيشتر از ديگرى نباشد و اين متعذر است * ( وَلَوْ حَرَصْتُمْ ) * و اگر چه حريص باشيد بر ارتكاب عدل و آنچه غايت جد و جهد شما است در آن مرعى داريد كه در تحت مملوك و مقدور شما خارج خواهد بود و لهذا حضرت رسالت ( ص ) با آنكه در قسم در ميان ازواج ملاحظهء عدل ميفرمود ميگفت اللهم هذا قسمتى فيما املك فلا تأخذني فيما تملك و لا املك يعنى بار خدايا اين قسمت من